ตุ๊กตา (ค้ำยัน) ภาษาทางช่างของ “ค้ำยันสำหรับรองรับคานคอนกรีต”

ก็เป็นธรรมเนียมครับก่อนอื่น ต้องสวัสดีพี่ๆ น้องๆ ชาววิศวกรรมโยธาทุกๆ คนครับ ก็เหมือนเดิมครับพบกัน เช่นเดิมครับอีกแล้วครับท่าน มีเรื่องมาเล่าให้ฟังครับ มีอยู่ว่า “เด็กๆ มักชอบเล่นตุ๊กตา ส่วน โครงการงานก่อสร้างทำไมต้องเอาตุ๊กตาของเด็กๆ มาเกี่ยวข้องด้วยล่ะครับ!!!” ชักจะงงๆ ส่วนท่านที่ทราบดีแล้วที่อยู่ในวงการก่อสร้าง ก็อย่ารำคาญเลยล่ะครับ ส่วนนักศึกษาวิศวกรรมโยธาที่จะเป็นนายช่างต่อไปก็คงให้เรียนรู้ต่อไปครับ

คำว่า “ตุ๊กตา” ภาษาทางช่าง หมายถึง ค้ำยันสำหรับรองรับคานคอนกรีตนั่นเองครับ ส่วนการเรียกชื่อตุ๊กตานี้ผมคงเกิดไม่ทันหรอก และไม่ทราบแน่ชัดครับว่า “นายช่างคนไทยสมัยโบราณบัญญัติไว้” ครับ ต้องขอยกย่อง นายช่างคนไทยสมัยโบราณ ต่อไปมาเข้าเรื่องเลยครับ การที่ผู้รับเหมาหรือผู้ควบคุมที่จะทำการติดตั้งหรือหล่อคานคอนกรีตจำเป็นต้องทำตุ๊กตา ส่วนประกอบก็มีไม่กี่อย่างหรอกครับ ไม้กลมๆ หรือไม้หน้าสาม (1½” x 3″ ) นั่นแหละครับ ตะปู ฆ้อน เลื่อย เป็นต้น

พอทำตุ๊กตาแล้วก็จะมีไม้แบบท้องคานและผูกเหล็กคานในลำดับต่อ พอเสร็จแล้วก็ประกอบแบบข้างเพื่อเทคอนกรีตคานต่อไปดัง รูปที่ 1 ครับในส่วนระยะเวลาในการรื้อถอดตุ๊กตา ก็ตามข้อกำหนดของ (วสท.) ระยะเวลาก็ประมาณ 14 วันครับ ปัจจุบันความทันสมัยและการพัฒนาของวงการคอนกรีตกำลังสูง สามารถเพิ่มและเร่งกำลังของคอนกรีตให้ทันต่อการใช้งานได้ครับ สามารถเร่งถอดตุ๊กตาในระยะเวลา 

อันสั้นได้ครับ ทั้งนี้ทั้งนั้นต้องอยู่ที่ผู้รับเหมาหรือผู้ควบคุมงานใช้คอนกรีต กำลังอัดที่เท่าใดและประสานงานกับทางเจ้าหน้าทดสอบคอนกรีตเสมอว่า คานคอนกรีตที่จะถอดตุ๊กตาต้องมีผลการทดสอบ ของคอนกรีตก่อนครับ เพื่อความปลอดภัยของโครงสร้างที่จะทำการรื้อตุ๊กตาต่อไปครับ

บทความโดย ::
นายเกียรติศักดิ์ สุขยา E-mail: skiatisak@gmail.com
เรียบเรียง : 21. 11. 2553

ลูกปูน (ระยะหุ้มคอนกรีต “CONCRETE COVERING”)

ต้องสวัสดีพี่ๆน้องๆชาววิศวกรรมโยธาทุกๆ คนครับ ก็เช่นเหมือนเดิมครับ พบกันเช่นเดิมครับอีกแล้วครับ มีเรื่องมาเล่าให้ฟังครับ อาจจะมีวิชาการนิดหนึ่งน่ะครับ ตามที่พี่ๆ น้องๆ ควบคุมงานโครงการก่อสร้างทั่วไป ก็จะเห็นลูกปูนเล็กๆ กลมๆ หรือบางที่ ผู้รับเหมาก็จะทำเป็นสี่เหลี่ยมเล็กๆ ขึ้นมา ส่วน “ความหนาของลูกปูน” ก็อยู่ที่งานของ “โครงสร้างแต่ละประเภท” ครับ ภาษาฝรั่งเรียกว่า “Concrete Covering” จุดประสงค์ของลูกปูนก็เพื่อเป็นระยะหุ้มของคอนกรีตครับ ให้เนื้อคอนกรีตกับเหล็กเสริมมีระยะหุ้มที่เพียงพอ ให้คอนกรีตมีการรับกำลังอัดตามที่วิศวกรโครงสร้างได้ออกแบบเอาไว้และไม่ให้เหล็กเสริมได้สัมผัสกับเนื้อผิวอากาศหรือน้ำที่ขังอยู่รอบโครงสร้างนั้นๆ โดยตรง ที่จะทำให้มีผลกระทบต่อโครงสร้างนั้นๆ มีอายุโครงสร้างการใช้งานที่สั้นเร็วลง และทางสภาวิศวกรรมของแต่ละประเทศก็มีข้อกำหนดเฉพาะแต่ประเทศนั้นๆ ส่วนของเราก็เอาแค่ภายในประเทศไทยของเราก็พอ เป็นต้น!!!

มาดูระยะหุ้มคอนกรีตเหล็กเสริม ข้อกำหนดของทางวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) สำหรับงานเสาเข็ม ฐานราก คาน เสา เป็นไปตามตารางที่1 และตามกฎกระทรวงควบคุมอาคาร ฉบับที่ 60 พ.ศ. 254 ตารางที่ 2 ด้านล่างครับ

ที่มา : ตารางที่ 1 ตามมาตรฐาน วสท. 1007 – 34

ที่มา : ตารางที่2 ตามกฎกระทรวงควบคุมอาคาร ฉบับที่ 60 พ.ศ. 2549

รูปที่ 1 แสดงรูปลูกปูน สำหรับระยะหุ้มคอนกรีต 3 ซม.

รูปที่ 2 แสดงรูปลูกปูน สำหรับระยะหุ้มคอนกรีต 7.5 ซม.

บทความโดย ::
นายเกียรติศักดิ์ สุขยา E-mail: skiatisak@gmail.com
เรียบเรียง : 21. 11. 2553

ทับหลัง (เสาเอ็น)

สวัสดีครับพี่ๆ น้องๆ ชาววิศวกรรมโยธาทุกๆ คนครับ ก็เหมือนเดิมครับ พบกันอีกแล้วครับท่าน มีเรื่องมาเล่าให้ฟังครับ มีคำชื่อว่า “ทับหลังเสาเอ็น” ไม่ใช่ “ทับหลังนารายณ์บรรทม” ที่คนอเมริกาบางคนเอาไปเก็บไว้ ต้องให้ “แอ๊ด คาราบาว” ร้องเพลงทวงคืนกลับมาน่ะครับ แต่ถ้าผู้รับเหมาหรือผู้ควบคุมงานที่ลืมทำน่ะครับ ก็ต้องให้ “นายช่างวิศวกร” ทวงคืนกลับมาทันทีแน่นอนเช่นกัน คงยอมให้ไม่ได้เด็ดขาดครับ ทับหลังเสาเอ็นนั้นมีความสำคัญขนาดไหนน่ะถึงยอมให้ไม่ได้!!! มาดูกันเลยครับ

คำว่า “ทับหลังเสาเอ็น” เป็นภาษาทางช่าง หมายถึง เสาหรือคานเล็กๆ ที่อยู่บนผนังอิฐมอญ คอนกรีตบล๊อค หรืออยู่ด้านข้างและบนประตูหน้าต่างนั่นเองครับ ส่วนการเรียกชื่อเสาเอ็นทับหลัง นี้ผมคงเกิดไม่ทันเช่นกัน และไม่ทราบแน่ชัดครับว่า “นายช่างคนไทยสมัยโบราณ” บัญญัติไว้เช่นกันครับ ต้องขอยกย่องนายช่างคนไทยสมัยโบราณต่อไป มาเข้าเรื่องกันเลยครับ เป้าประสงค์ของทับหลังเสาเอ็นนั้น “มีไว้เพื่อช่วยถ่ายแรงและน้ำหนักจากผนังอิฐมอญ คอนกรีตบล็อก ฯลฯ และช่วยยึดโยงไม่ให้วงกบประตูหน้าต่างในขณะที่มีฟ้าฝนหรือลมพายุแรงๆ ไม่ให้เกิดการสั่นคลอนของวงกบได้นั่นเอง” เห็นไหมครับ พอได้ทราบเป้าประสงค์แล้วยิ่งเห็นความสำคัญทันทีเลยน่ะซิ … ส่วนผู้รับเหมารายใด หากลืมการคิดราคางานทับหลังเสาเอ็นเข้าไปด้วยแล้ว เป็นต้องนอนไม่หลับแน่ๆ ล่ะครับ งานเข้าเลย!!! (ภรรยาไม่ให้เข้าบ้าน) ส่วนเจ้าของงานถ้าตรวจสอบพบเจอ ก็ต้องบอก หรือแนะนำให้ผู้รับเหมาลงมือทำไปด้วยเลย จะได้ไม่ปวดหัวปวดกบาลในภายหลังน่ะครับ!!!

รูปที่ 1 แสดงเหล็กเสริม เสาเอ็นทับหลัง (แนวนอน)

รูปที่ 2 แสดงเสาเอ็นทับหลัง

รูปที่ 3 แสดงเสาเอ็นทับหลัง (แนวตั้ง)

บทความโดย ::
นายเกียรติศักดิ์ สุขยา E-mail: skiatisak@gmail.com
เรียบเรียง : 21. 11. 2553

เหล็กหนวดกุ้ง (DOWEL BAR)

สวัสดีครับ พี่ๆ น้องๆ ชาววิศวกรรมโยธาทุกๆ คน และสำหรับผู้ที่สนใจด้านงานช่างทั่วไปครับ พบกันเช่นเดิมครับ วันมีเรื่องมาเล่าสู่กันฟังครับ ก็เช่นเดิมครับ ผมมีเรื่องมาเล่าให้ฟังอีก วันนี้มีชื่อคำว่า “หนวดกุ้ง” กุ้งมันอยู่ในน้ำ แล้วจู่ๆ ทำไมมันกระโดดมาอยู่ใน ฐานราก ตึกราบ้านช่องได้ล่ะ…ซะงั้น อยากรู้ก็ตามผมมาเลยครับ

คำว่า “หนวดกุ้ง” เป็นภาษาทางช่าง หมายถึง เหล็กเดือย ส่วนมากจะใช้กับงานเสาเข็มครับ การเรียกชื่อหนวดกุ้งนี้ ผมคงเกิดไม่ทันเช่นกัน และไม่ทราบแน่ชัดครับ ว่า “นายช่างคนไทยสมัยโบราณ ” บัญญัติไว้เช่นกันครับ ต้องขอยกย่อง นายช่างคนไทยสมัยโบราณเช่นเคย มาเข้าเรื่องกันเลยครับ “เหล็กหนวดกุ้ง เป็นเหล็กที่ไว้สำหรับ การยึดเกาะระหว่างเหล็กเสริมเสาเข็มกับฐานรากให้มีความมั่นคงแข็งแรง หรือภาษาฝรั่งเรียกว่า Dowel Bar นั่นเอง” จุดประสงค์ของการออกแบบหลักๆ ก็เป็นเหล็กช่วยรับแรงดึงครับ และงานโครงสร้างที่เกี่ยวข้อง อาทิเช่น สระว่ายน้ำ รั้วเขต อาคารจอดรถ ป้ายโฆษณา กำแพงกันดิน เขื่อนเก็บน้ำ หรือแม้แต่โครงสร้างอาคารทั่วๆ ไป เป็นต้น บางครั้งผู้รับเหมาต้องการงานให้เร็วขึ้นสกัดคอนกรีตเสาเข็มโดยไม่เก็บหนวดกุ้งไว้ “การเสียเวลานิดหนึ่งแต่ได้งานที่มีคุณภาพครับ” และผมขอฝากไว้ (ไม่ขอคืนครับ) วิศวกรออกแบบโครงสร้าง และผู้ควบคุมงาน ผ่านไปยังผู้รับเหมา ห้ามละเลยเรื่องนี้เป็นอันขาด…ขอบคุณครับ

รูปที่ 1 แสดงเหล็กหนวดกุ้งสำหรับเสาเข็มเจาะ

รูปที่ 2 แสดงเหล็กหนวดกุ้งสำหรับเสาเข็มตอก

บทความโดย ::

นายเกียรติศักดิ์ สุขยา E-mail: skiatisak@gmail.com

เรียบเรียง : 28. 11. 2553

เหล็กเต็ม (เหล็กโรงใหญ่) และเหล็กไม่เต็ม (เหล็กโรงเล็ก)

สวัสดีครับพี่ๆ น้องๆ ชาววิศวกรรมโยธาทุกๆ คน และสำหรับผู้สนใจด้านงานช่างทั่วไปครับ พบกันเช่นเดิมครับ มีเรื่องมาเล่าสู่กันฟังครับ วันนี้ มีชื่อคำว่า “เหล็กเต็ม (โรงใหญ่) และเหล็กไม่เต็ม (โรงเล็ก) หรือเหล็กเบา” ครับ เต็มเพราะอะไร ไม่เต็มเพราะอะไร หรืออย่างไร ชักจะงงๆ แต่มาคราวนี้อาจจะมีวิชาการมากนิดหน่อยน่ะครับ …มาเลยครับ!!!

คำว่า “เหล็กเต็ม” นั้นหมายถึง เหล็กที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางและน้ำหนักของเหล็กได้ตามมาตรฐานสมาคมวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) และ “เหล็กไม่เต็ม” หมายถึง เหล็กที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางและน้ำหนักของเหล็กไม่ได้ตามมาตรฐาน (วสท.) กำหนดไว้ ผมจะยกตัวอย่างของเหล็กในตารางข้างล่างนี้เป็นมาตรฐานของ (วสท.) น่ะครับ และ “เทคนิคการคำนวณเหล็กเส้น” โดยที่ไม่ต้องท่องให้ปวดหัว ปวดกบาลเปล่าๆ ครับ มาดูกันเลยครับ

ตารางที่ 1 แสดงน้ำหนักเหล็กเส้น

เทคนิคการคิด “น้ำหนักเหล็กเส้น”

การคิดคำนวณน้ำหนักของเหล็กทั้งหมดนี้ก็จะมีตัวละครไม่กี่ตัวเท่านั้นเอง เพียงรู้ข้อมูลตัวละคร ก็รู้ค่าน้ำหนักเหล็กได้หมดแล้ว น่ะครับ “มาดูเจ้าตัวละคร” กันเลยดีกว่าครับ…

• A = พื้นที่หน้าตัดเหล็ก มีหน่วยเป็นเซนติเมตร (cm²) แต่เราก็จะแปลงให้เป็นหน่วยเท่ากับตารางเมตร (m²)
• D = เส้นผ่าศูนย์กลางเหล็ก มีหน่วยเป็นมิลลิเมตร (mm) แต่เราก็จะแปลงให้เป็นหน่วยเท่ากับเมตร (m)
• L = ความยาวของเหล็ก มีหน่วยเป็นเมตร (m) หรือ เราจะคิดต่อ 1 เมตร (m) ก่อนนั่นเอง
• Sp_st. = ความถ่วงจำเพาะของเหล็ก เป็นค่าคงที่ เท่ากับ 7,850 กิโลกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (kg/m³)

พอรู้ค่าตัวละครรายการที่ 1 ถึงรายการที่ 4 แล้วก็มาทำรายการคำนวณกัน ผมจะให้ D มีค่าเป็น 1 หน่วย
ก่อนครับ

รูปที่ 1 แสดงการคำนวณน้ำหนักของเหล็กเส้น

ตัวอย่างเช่น น้ำหนักของเหล็กเส้น DB 12 mm และ RB 12 mm จะเหมือนค่าประมาณใกล้เคียงกับตารางที่ 1 ด้านบนครับ!!! ส่วนเหล็กเส้นอื่นๆ ก็ประยุกต์ได้เหมือนกัน ลองทำดูแล้วกันครับ และ จะสังเกตุเห็นว่าค่าน้ำหนักของเหล็กเส้นกลมหรือเหล็กข้ออ้อย SD – 30 หรือ SD – 40 ที่มีขนาดเท่ากัน น้ำหนักจะเท่ากันเสมอครับ…ขอบคุณครับ

หมายเหตุ :

เหล็กเส้นกลม (RB = Round Bar ) และ เหล็กเส้นข้ออ้อย ( DB = Deformed Bar )

• SD – 30 หมายถึง กำลังจุดคลากของเหล็ก 3,000 kg/cm²
• SD – 40 หมายถึง กำลังจุดคลากของเหล็ก 4,000 kg/cm²

บทความโดย ::

นายเกียรติศักดิ์ สุขยา E-mail: skiatisak@gmail.com

เรียบเรียง : 21. 11. 2553

การออกแบบเสายาว (LONG REINFORCED CONCRETE COLUMNS)

เสายาว (Long Reinforced Concrete Columns or Slender Reinforced Concrete Columns) หมายถึง เสาที่มีความยาวถึงค่าที่เสาเมื่อรับน้ำหนักแล้วจะโก่งตัว เมื่อแรง P = 0 เสาจะเป็นเส้นตรง แต่เมื่อแรง P เพิ่มขึ้นเสาจะโก่งตัวเล็กน้อย หรือหากมีแรงตามแนวขวางดันที่กึ่งกลางของเสาทำให้เสาโก่งตัว ถ้า P ยังมีขนาดไม่มากเมื่อเอาแรง F ออกเสาจะกลับสู่สภาพเส้นตรงเหมือนเดิม แต้ถ้า P มีขนาดมากถึงค่าๆ หนึ่งเรียกว่า “น้ำหนักหรือแรงวิกฤต” (Critical Load) ถึงแม้ว่าจะเอาแรง F ออกก็ตาม เสาก็จะยังคงโก่งตัวไม่กลับสู่สภาพเส้นตรงเหมือนเดิม ซึ่งเรียกว่า การโก่งเดาะ (Lateral Buckling) เมื่อแรง P เลยค่าวิกฤติ Pcr เสาก็จะโก่งตัวมากขึ้นจนหักนั่นคือน้ำหนักวิกฤติ Pcr เป็นน้ำหนักสูงสุดหรือน้ำหนักประลัยของเสา ซึ่งสามารถตรวจสอบได้จากค่าอัตราส่วน “ความยาวต่อความกว้างของเสา” (l/t) ที่มีค่ามากกว่า 15 ดังนั้นในการออกแบบเพื่อป้องกันการโก่งเดาะ เราจึงต้องทำการคำนวณหาค่า “ตัวคูณลดกำลัง” (R) ซึ่งจะใช้ค่าที่น้อยกว่า 1 แต่ในกรณีที่ค่า R มากกว่า 1 ก็ให้ใช้เท่ากับ 1 (ออกแบบโดยวิธีหน่วยแรงใช้งาน : WSD)

ความสามารถในการรับน้ำหนักของเสายาว P’ = PR

• R = 1.07 – 0.008(l’/r) <=1
• l = ความสูงของเสา
• r = รัศมีไจเรชั่น (Radiud of Gyration)

ความยาวประสิทธิผล (Effective Length)

ความยาวประสิทธิผล (Effective Length) สามารถจำแนกได้เป็น 4 กรณีดังต่อไปนี้

• Hing : Hing >>> K = 1 : l’ = l
• Fix : Free >>> K = 2 : l’ = 2l
• Fix : Fix >>> K = 0.5 : l’ = 0.5l
• Fix : Hing >>> K = 0.7 : l’ = 0.7l

ส่วนในขั้นตอนการออกแบบนั้น เราก็จะทำการออกแบบโดยใช้สมการในการออกแบบเหมือนกับการออกแบบเสาสั้นโดยทั่วไป ซึ่งจะไม่ขอกล่าวถึง ณ ที่นี้


ขอบขอบพระคุณที่มาของข้อมูล :   http://baannaifun.blogspot.com

การก่อสร้าง





จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี







ตัวอย่างงานก่อสร้างอาคารบ้านพักสำเร็จรูป









งานก่อสร้างอาคารขนาดใหญ
การก่อสร้าง คือกิจกรรม การกระทำให้เกิด การประกอบ หรือการติดตั้ง ให้เกิดเป็นอาคาร โครงสร้าง ระบบสาธารณูปโภค หรือส่วนประกอบของสิ่งที่กล่าวข้างต้น และมักจะหมายถึงงานทางด้านโยธาเป็นส่วนใหญ่
การก่อสร้างเป็นการปฏิบัติวิชาชีพแขนงหนึ่ง ซึ่งประกอบด้วยงานไม้ งานคอนกรีต งานปูนก่อฉาบ งานเหล็ก ช่างซึ่งปฏิบัติงานในงานแขนงนั้น ๆ ก็จะเรียกตามประเภทของงานนั้น ๆ เช่น ช่างไม้ ช่างปูน ฯลฯ คำที่เรียกโดยรวมก็คือ ช่างก่อสร้าง และผู้ที่มีอาชีพลงทุนรับจ้างทำงานก่อสร้างจะเรียกทั่ว ๆ ไปว่า ผู้รับเหมา











ประเภทของโครงการก่อสร้าง







ประเภทของโครงการก่อสร้าง ได้แก่
งานอาคาร ได้แก่
งานบ้านพักอาศัย
งานอาคารพักอาศัยรวม ขนาดใหญ่
งานอาคารสำนักงาน
งานโรงเรียน
งานอาคารทางศาสนา
งานอาคารทางด้านอุตสาหกรรม เช่นโรงงาน โรงเก็บวัสดุ ฯลฯ
งานอาคารเพื่อกิจกรรมอื่น ๆ เช่นสนามกีฬา โรงเก็บเครื่องบิน อาคารที่พักผู้โดยสาร ฯลฯ
งานถนนและระบบสาธารณูปโภคด้านขนส่ง ได้แก่
ถนน
ทางรถไฟ
งานระบบทางด่วน
สนามบิน
ท่าเทียบเรือ
งานระบบชลประทาน ได้แก่
เขื่อน
คลองส่งน้ำชลประทาน
งานอาคารประกอบอื่น ๆ
งานระบบสาธารณูปโภค อื่น ๆ ได้แก่
ท่อส่งน้ำ ท่อส่งน้ำมัน ท่อส่งแก๊ส
โรงผลิตน้ำประปา
โรงบำบัดน้ำเสีย
โรงงานกำจัดขยะ และระบบกำจัดขยะแบบอื่น ๆ
โรงไฟฟ้า* ฯลฯ
ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในโครงการก่อสร้างโดยตรง


ผู้ลงทุน
สถาปนิก
วิศวกร
วิศวกรโยธา
วิศวกรโครงสร้าง
วิศวกรงานระบบ
ผู้รับเหมา


ข้อมูลจาก http://th.wikipedia.org/wiki/